Siamsouth.com ศิลปวัฒนธรรม ท่องเที่ยว ธรรมะ ภาคใต้
เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชนไทย

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
18 สิงหาคม, 2562, 20:07:26

   

ผู้เขียน หัวข้อ: การตีข้าวหรือฟาดข้าวในแบบโบราณ โดยใช้คุหรือแอ่วเป็นภาชนะรองเมล็ดข้าว  (อ่าน 2046 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้



หน้า: [1]
นภดล มณีวัต
ผู้ดูแลบ้าน
ผู้บัญชาการสูงสุด
*****


เพศ: ชาย
กระทู้: 19,915
สมาชิกลำดับที่ 2
คนจนผู้ยิ่งใหญ่


เว็บไซต์

| |

« เมื่อ: 21 มีนาคม, 2556, 20:23:03 »

การตีข้าวหรือฟาดข้าวในแบบโบราณ โดยใช้คุหรือแอ่วเป็นภาชนะรองเมล็ดข้าว



Image Source: National Geographic Magazine , MAY 1934 (พ.ศ.๒๔๗๗)

คุ หรือแอ่ว เป็นงานช่างฝีมือพื้นบ้านอีกชิ้นหนึ่งของภูมิปัญญาซึ่งเป็นเครื่องมือของชาวนานับหลายชั่วอายุคน เป็นภาชนะเครื่องสานที่มีขนาดใหญ่ที่สุด เมื่อเทียบกับเครื่องมือเครื่องใช้ทุกอย่างของชาวนา ใช้สำหรับรองรับการฟาดข้าว และบรรจุข้าวเปลือกที่ฟาดได้ ก่อนจะนำไปเก็บที่ยุ้งฉางต่อไป สานด้วยผิวไม้ไผ่ ด้วยลายพิเศษโดยเฉพาะ เรียกว่า ลายสวาดหลวง เป็นลายทึบ แน่นและมีความละเอียดประณีตมาก เป็นภาชนะเครื่องสานที่ทำอย่างแข็งแรงทนทาน ข้าวที่ได้จากการตีด้วยคุนี้ จะได้เม็ดข้าวที่สมบูรณ์และสะอาด เพราะการตีข้าวในคุจะไม่มีกรวด หิน ดิน ทราย ปนเปื้อน เหมือนกับการตีตาลาง และการตีแคร่ซึ่งข้าวต้องตกลงกับพื้นการเคลื่อนย้ายคุ ทำได้สะดวกและง่ายเพราะสามารถเคลื่อนย้ายคุ ไปยังกองข้าว วิธีการเคลื่อนย้ายคุ ทำได้หลายวิธีคือ

ยกคนเดียว วิธีการยกและเคลื่อนย้ายคุ สามารถทำได้ด้วยคนเพียงคนเดียว วิธีการคือ คว่ำคุครอบศีรษะ ใช้สองมือช่วยพยุงแล้วเดินนำไปวางยังจุดที่ต้องการใช้งาน
ยกสองคน คือช่วยกันจับของคุคนละข้าง สามารถทำได้ทั้งคว่ำและหงายคุ ยกเคลื่อนย้ายไปยังจุดที่ต้องการ การยก

วิธีการเก็บ บำรุง รักษา หลังการใช้งาน เนื่องจากคุเป็นภาชนะจักสานขนาดใหญ่ ที่ใช้ตีข้าวเฉพาะในฤดูเก็บเกี่ยวเท่านั้น ในระหว่างช่วงฤดูอื่นที่ไม่ได้ใช้งาน จึงต้องหาวิธีการเก็บรักษาให้คงสภาพ เพื่อให้คุมีอายุการใช้งานได้นาน ก่อนที่จะนำคุไปเก็บ เจ้าของคุมักจะนำคุไปรมควันไฟเพื่อไล่ความชื้นที่เกิดขึ้น เพราะการนำออกไปใช้ตีข้าวกลางท้องนาในฤดูหนาว ที่มีหมอกลงจับคุ ทำให้เกิดความชื้น โดยเก็บไว้ใต้ถุนเรือน เก็บไว้ในโรงเก็บคุ เก็บไว้บนขื่ออาคาร หรือเก็บไว้บนหลองข้าว (ยุ้งข้าว)

ปัจจุบันจังหวัดลำปาง มีการใช้คุตีข้าว น้อยมากจะมีบ้างในบางพื้นที่ เช่นบนพื้นที่สูง เนื่องด้วยสาเหตุที่ลักษณะสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปจากสังคมเกษตร ซึ่งมีรูปแบบการดำเนินชีวิตที่ ไม่เร่งรีบ ผู้คนให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน มาสู่สังคมแบบอุตสาหกรรม ที่มีการใช้เครื่องจักร และเครื่องทุ่นแรงเข้ามาแทนที่แรงงานคน ค่าแรงเริ่มสูงขึ้น การเสียสละช่วยเหลือซึ่งกันและกันเริ่มหมดไปทำให้ผู้ทำการเกษตร ทำให้ผู้ทำการเกษตร นำเครื่องจักรเข้ามาช่วยในการทำนา ด้วยในหลายขั้นตอน เช่น การไถก็ใช้รถไถแบเดินตาม แทนการใช้ควาย ในช่วยการตีข้าว ก็ใช้เครื่องโม่เข้ามาแทน การตีข้าว เป็นต้น แต่การายใดยังใช้คุในช่วยการตีข้าวอยู่แล้ว คุเกิดชำรุดไม่สามารถซ่อมแซมได้ เจ้าของที่นามักจะไม่ซื้อหาคุใหม่มาใช้ต่อ แต่จะเปลี่ยนไปใช้วิธีตีแคร่แทน โดยนำผ้าพลาสติก ผืนใหญ่ ซึ่งหาซื้อได้ตามท้องตลาด มาปูยังจุดที่เกี่ยวข้าวกองไว้ แล้วนำพื้นแคร่มาวางรองแล้วตีข้าว

 - อรทัย ทรงศรีสกุล

ดูเพิ่มเติม: http://goo.gl/4Z1X0
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า




หน้า: [1]
  พิมพ์  
 
กระโดดไป: