Siamsouth.com ศิลปวัฒนธรรม ท่องเที่ยว ธรรมะ ภาคใต้
เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชนไทย

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
21 กันยายน, 2560, 08:27:06

   

ผู้เขียน หัวข้อ: จาก  (อ่าน 1811 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้






หน้า: [1]
นภดล มณีวัต
ผู้ดูแลบ้าน
ผู้บัญชาการสูงสุด
*****


เพศ: ชาย
กระทู้: 19,573
สมาชิกลำดับที่ 2
คนจนผู้ยิ่งใหญ่


เว็บไซต์

| |

« เมื่อ: 23 ตุลาคม, 2554, 21:04:34 »

จาก



ชื่อวิทยาศาสตร์          Nypa fruticans Wurmb
วงศ์          NYPACEAE

ลักษณะ
         
จากเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญชนิดหนึ่ง   ขยายพันธุ์ด้วยผลและการแตกแขนง  เมื่อผลสุกหลุดหล่นจากทะลายโดยธรรมชาติ แตกหน่อและงอกเป็นต้นเจริญเติบโตต่อไป  ถ้าหากปลูกต้นจากในที่ดินแปลงใหม่ทำได้โดยนำผลสุกที่แตกหน่อไปฝังดินในที่ปลูก โดยมีระยะห่างประมาณ  ๔  เมตร  จากกอหนึ่ง  ๆ  มีหลายแขนง แต่ละแขนงมีหลายทาง ส่วนล่างของลำต้นที่ติดกับเหง้าค่อนข้างใหญ่เรียกว่า "พอนจาก" มีความยาวประมาณ ๘๐ - ๙๐ เซนติเมตร ทางจากจะเรียวสูงขึ้นบนจนสุดปลายทางเปลือกของทางแข็งเหนียวเป็นเส้นใยภายนอกเป็นมันลื่นเรียกว่า  "หลังจาก"  ภายในเป็นเส้นใยอ่อนนุ่ม  ด้านนอกของเปลือกทางมีใบขึ้นทั้ง  ๒ ข้าง เยื้องกันเป็นคู่  ๆ  ทำมุม ๔๕ องศา กับทางจนถึงปลายทาง ใบจากมีขนาดเล็กสั้น ช่วงกลางใบยาวและใหญ่ มีความยาวประมาณ  ๗๐  -  ๙๐  เซนติเมตร จากทุกใบมีก้านอยู่กลางลักษณะเรียวแข็งจะมียอดอ่อนแตกออกมาทุก ๓๐  -  ๔๐  วัน  เรียกว่า "ยอดจาก" ในคราวหนึ่งอาจมียอดจากแตกออกมาหลายยอดเท่ากับจำนวนแขนงที่แตกออกมาของแต่ละกอ ยอดจากในกอเดียวกันอาจออกมาไม่พร้อมกัน แต่อยู่ในระยะ ๕ - ๗ วัน ยอดจากแทงยอดเต็มที่จะมีความสูงประมาณ  ๓  -  ๔ เมตร ยอดจากจะบานออกเริ่มจากปลายลงมาหาโคน เมื่อใบบานทุกใบตลอดทางแล้วก็กลายเป็นใบแก่เปลี่ยนสีจากเขียวเหลืองเป็นเขียวแก่  ยอดใหม่จะแทงยอดต่อกันตามลำดับ


         
เมื่อจากอายุประมาณ  ๕ ปี จะออกดอก เรียกว่า "นกจาก" มีลักษณะเหมือนช่อชมพู่ มีหลายก้านช่อ ที่ปลายของแต่ละก้านช่อจะมีดอกที่จะกลายเป็นผล   ที่ปลายก้านช่อห่อด้วยกาบไว้ทุกดอกทุกก้านช่อ   เมื่อถึงกำหนดดอกจากบางดอกจะบาน ดอกที่ไม่บานจะลีบแห้งตายไป  ดอกที่เหลือติดก้านช่อกลายเป็น "ลูกจาก" (ผลจาก) ก้านช่อเรียกว่า "งวงจาก" ๑ งวงจากจะมีลูกติดอยู่หนาแน่น ที่ส่วนปลายของงวงจากเรียกว่า "โหม่งจาก" นับได้ประมาณ ๖๐ ผล เรียกว่า "ลาย" (ทะลาย) กอหนึ่ง ๆ อาจออกทะลายพร้อมกัน ๒ หรือ ๓ ทะลาย เป็นไปตามแขนงของจากแต่ละกอ ผลจากจะค่อย ๆ แก่จนสุกจะร่วงหล่นต่อไป



แหล่งที่พบ
         
จากชอบขื้นในดินเค็มหรือดินกร่อยที่เป็นโคลนตม  ริมแม่น้ำลำคลองหรือชายทะเลที่มีน้ำท่วมถึงตลอดเวลา หรือในที่ลุ่มที่เป็นดินค่อนข้างจืด

ความสัมพันธ์กับชุมชน
         
ชาวบ้านนำใบจากอ่อนมามวนเป็นบุหรี่เรียกว่า "ยาสูบใบจาก" ใบจากอ่อนมาทำ  "หมาจาก" (ภาชนะตักน้ำ) ห่อขนม  (ขนมจาก ต้มปัด) ทำเปี้ยว (หมวก) ใบแก่ใช้ทำตับจากสำหรับมุงหลังคาและปิดสิ่งของบนเรือ หรือโรงเรือนชั่วคราว ทำของเล่น สานเป็นลูกบอลเล็ก ๆ ทางจากใช้ทำตับจากสำหรับเป็นโครงของการเย็บจากตับ พอนจากใช้ทำแพหรือไว้เกาะเมื่อเรือจม  งวงจากใช้ทำแส้ปัดแมลง  นกจากที่ยังอ่อน ดอกยังพุมใช้ต้มเป็นผักจิ้มหรือแกงคั่วกับไก่ เนื้อ  กุ้ง  ทำน้ำตาลจาก  น้ำส้มจาก  จากงวงจาก และลูกจากหนุ่มที่ได้จากการผ่าเอาเนื้อในของผลจาก

ความสำคัญทางเศรษฐกิจ
         
ต้นจากมีประโยชน์และคุณค่าตลอดทุกส่วนตั้งแต่ยอดตลอดโคน   และสามารถสร้างรายได้ให้กับเจ้าของได้

แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า




นภดล มณีวัต
ผู้ดูแลบ้าน
ผู้บัญชาการสูงสุด
*****


เพศ: ชาย
กระทู้: 19,573
สมาชิกลำดับที่ 2
คนจนผู้ยิ่งใหญ่


เว็บไซต์

| |

« ตอบ #1 เมื่อ: 30 ตุลาคม, 2554, 12:34:38 »

จาก



ชื่อวิทยาศาสตร์          Nypa fruticans Wurnb
วงค์          NYPACEAE
ลักษณะ
         
ต้นจากเป็นกอ  มีแขนงแตกออกจากเหง้าเดิมอยู่เรื่อย ๆ นาน ๆ เข้าก็จะเป็นกอใหญ่ หากอยู่ริมตลิ่งหรืออยู่ชายเลน  แขนงจากเหง้าเดิมก็จะแตกขยายอย่างไม่หยุดยั้ง  จากกอหนึ่งๆ  มีหลายแขนง  แต่ละแขนงมีหลายทางส่วนล่างของลำต้นที่ติดกับเหง้านั้นค่อนข้างใหญ่เรียกว่า  "พอนจาก"  ส่วนนี้จะมีความยาวไม่เกิน ๘๐ -  ๙๐  เซนติเมตร  ทางจากจะเรียวสูงขึ้นสุดจนปลายทางเปลือกของทางแข็งเหนียวเป็นเส้นใยภายนอกเป็นมันลื่น เรียกว่า  "หลังจาก" ภายในเป็นเส้นใยอ่อนนุ่ม ด้านนอกของเปลือกมีใบขึ้นทั้ง ๒ ข้าง เยื่องกันเป็นคู่ ๆ ทำมุม ๔๕ องศา กับทางจนสุดปลายทาง ใบจากมีขนาดเล็กสั้น ช่วงกลางใบยาวและใหญ่ มีความยาว ๗๐ -  ๙๐  เซนติเมตร จากทุกใบมีก้านอยู่กลางมีลักษณะเรียวแข็ง มียอดอ่อนแตกออกมาทุก ๓๐ - ๔๐ วัน เรียกว่า   "ยอดจาก"   จากในกอเดียวกันมีลักษณะพิเศษอยู่อย่างหนึ่ง   คือจะแทงยอดออกไม่พร้อมกันแต่จะใกล้เคียงกันประมาณ ๕ - ๗ วัน



ขนาดของยอดจากจะยาวและใหญ่ไม่เท่ากันทั้ง ๆ ที่เป็นกอเดียวกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของปุ๋ยในดินแต่ละช่วง ยอดจากแทงยอดขึ้นมาเต็มที่จะมีความสูงประมาณ ๓ - ๔ เมตร ยอดจากจะบานออกเริ่มจากปลายลงมาหาโคนเมื่อใบบานทุกใบตลอดทางแล้วจะกลายเป็นใบแก่เปลี่ยนสีจากเขียวเหลืองเป็นเขียวแก่ ยอดใหม่จะแทงยอดต่อกันตามลำดับต่อไป ยอดจากถึงขั้นใช้งานได้ก็ต่อเมื่อจากออกดอก เรียกว่า  "นกจาก"  นกจากมีลักษณะเหมือนช่อของชมพู่  หรือมะม่วงช่อหนึ่ง ๆ จะมีหลายก้านช่อที่ปลายของแต่ละก้านช่อจะมีดอกซึ่งจะกลายเป็นผล    หนึ่งนกจากก็จะมีหลายก้านช่อ    ซึ่งมีดอกอยู่ที่ปลายก้านช่อห่อด้วยกาบไว้ทุกดอกทุกก้านช่อ เมื่อถึงกำหนดดอกจากบางดอกจะบาน ดอกที่ไม่บานจะลีบแห้งตายไป ดอกที่เหลือติดก้านช่อใดก็จะกลายเป็น "ลูกจาก" (ผล) ตามธรรมชาติของจากจะมีลูกจากเพียงไม่เกิน ๒ ก้านช่อ แต่ส่วนมากจะมีเหลือไม่เกิน  ๑  ก้านช่อ  ก้านช่อดังกล่าวเรียกว่า "งวงจาก" ๑ งวงจากจะมีลูกติดอยู่หนาแน่นที่ส่วนปลายของงวง เรียกว่า  "โหม่งจาก"  นับจำนวนไม่ต่ำกว่า  ๖๐  ผล  เรียกว่า  "ลาย" (ทะลาย) ลูกจากก็ค่อยแก่เข้า ๆ จนในที่สุดจะสุกแล้วร่วงหล่นไปตามธรรมชาติ หรืออาจร่วงหล่นก่อนผลสุกก็ได้ หากมีการทำน้ำตาลจากกอนั้น

แหล่งที่พบ
         
พบทั่วไปตามริมตลิ่ง ริมคลอง

ความสัมพันธ์กับชุมชน
         
ใบจาก  ใบอ่อนซึ่งได้มาจากยอดจากใช้ห่อหรือมวนยาเส้น เรียกว่า "ยาสูบ" ใ บจาก "ยังใช้ประโยชน์ในการทำหมาจาก (ภาชนะตักน้ำ) เมื่อถึงเทศกาลลากพระ (ชักพระ) แรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ชาวบ้านจะทำต้มปัด เอาไปร่วมพิธีจึงใช้ใบจากอ่อนขนาดใช้ทำหมาจากตัดหัวและปลายใบออกให้เหลือส่วนกลางของใบยาวประมาณ  ๑๕   -   ๑๘  นิ้วแบ่งออกเป็น  ๓  ส่วน  เอาสารเหนียวที่คลุกกะทิขึ้นไฟผัดครึ่งดิบครึ่งสุกใส่ลงในส่วนกลางของใบจากที่แผ่ไว้เกลี่ยให้ยาวตามส่วนนั้นแล้วพับอีก  ๒   ส่วนหัวท้ายที่เหลือให้ซ้อนกัน   มัดด้วยเชือกกล้วยพันโดยรอบจนตลอด นำไปต้มสุกแกะออกรับประทานได้

ความสำคัญทางเศรษฐกิจ
         
ในปัจจุบันชาวบ้านในชนบทยังเอาใบจากมาทำต้นจากมุงหลังคาบ้านเพราะกันแดดเย็นสบาย   มีการซื้อขายในราคาไม่แพงนัก

แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า

หน้า: [1]
  พิมพ์  
 
กระโดดไป: