Siamsouth.com ศิลปวัฒนธรรม ท่องเที่ยว ธรรมะ ภาคใต้
เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชนไทย

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
18 กันยายน, 2557, 00:31:48

   

ผู้เขียน หัวข้อ: ภูมิปัญญาการจับปลาดุกในทะเล นครศรีธรรมราช  (อ่าน 3108 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้






หน้า: [1]
นภดล
ผู้ดูแลบ้าน
ผู้บัญชาการสูงสุด
*****


เพศ: ชาย
กระทู้: 17,979
สมาชิกลำดับที่ 2
คนจนผู้ยิ่งใหญ่


เว็บไซต์

| |

« เมื่อ: 24 กรกฎาคม, 2554, 20:14:16 »

ภูมิปัญญาการจับปลาดุกในทะเล



บุคคล/กลุ่มบุคคล
         
ชาวประมงพื้นบ้าน ตำบลปากนคร คิดค้นวิธีจับปลาในทะเล

องค์ความรู้
         
ปลาดุกทะเลอาศัยอยู่ได้ทั้งน้ำเค็ม  น้ำกร่อย และน้ำจืดบริเวณปากแม่น้ำ และชอบอยู่ตามซากไม้และหลักไม้ และขุดรูในดินเลน ดินเหนียว ในอ่าวปากนครซึ่งอยู่บริเวณใกล้แหลมตะลุมพุก จะมีปลาดุกทะเลมาก และชอบขุดรูลึกลงไปในดิน  มีรูพังเหยเข้าออกหลายรู  ชาวประมงพื้นบ้านจึงได้คิดค้นวิธีการจับปลาดุกจากการศึกษาตามธรรมชาติ ถิ่นที่อยู่อาศัยของปลาดุกทะเล



อุปกรณ์สำหรับจับปลาดุกทะเล
         
๑.สวิงครอบ  ใช้เหล็กเส้นทำขอบ  อวนไนล่อนตาอวนประมาณ ๒ เซนติเมตร เอามาทำถุงลักษณะปากกว้าง ปลายเรียว คล้ายหางจิ้งจก ยาวประมาณ ๑๒๐ เซนติเมตร ขอบปากสวิงกว้าง ๑๑ นิ้ว เชื่อมเหล็กให้ติดกัน และเหลือเหล็กไว้ทำด้ามจับ  นำถุงประกอบเข้ากับกรอบสวิง  จะได้สวิงลักษณะเหมือนหางจิ้งจก หางสวิงใสโฟม เพื่อเป็นทุ่นให้หางสวิงลอยน้ำ
       
๒.ไม้กระดานปิดรู  ลักษณะเหมือนไม้พาย  ทำจากไม้ ยาวประมาณ ๑๕๐ เซนติเมตร ใบพายกว้างประมาณ ๘-๑๐  นิ้ว  ยาวประมาณ ๑๑-๑๕ นิ้ว ขึ้นอยู่กับความถนัดของแต่ละคน ด้ามพายเจาะรูผูกเชือกที่ปลายด้าม ไม้กระดานนี้ใช้สำหรับปิดรูกันปลาออกจากรู ใช้ประโยชน์ให้ผู้จับปลาขึ้นมาหายใจ
       
๓.ไซ  ทำจากไม้ไผ่  สูงประมาณ ๙๐ เซนติเมตร โดยนำไม้ไผ่มาผ่าแล้วเหลาเป็นซี่ ๆ แต่เดิมใช้หวายสาน ปัจจุบันชาวประมงพื้นบ้านใช้สายไฟอ่อน ที่ไม่ใช้แล้วมาสานแทน ส่วนงาก็ทำมาจากไม้ไผ่ ปัจจุบันใช้ท่อพีวีซีชนิดบาง เพราะจะให้ตัวดีกว่าไม้ไผ่ และใช้ได้ทนนาน ลักษณะของไซเป็นคอขวด ตรงกลางป่อง มีงาสองชั้น คืองาชั้นนอกอยู่ตรงปากไซ งาชั้นในอยู่ตรงกึ่งกลางไซ ใช้เป็นที่ขังปลา ท้ายไซมีฝาปิดทำจากไม้ไผ่ การทำงารองชั้นก็เพื่อกันไม่ให้ปลาออก งาชั้นนอกจะกว้างเพื่อจะได้สะดวกเวลาจับปลาใส่ ส่วนงาชั้นในแคบเพื่อกันปลาออก ใช้โฟมผูกกับไซในส่วนที่ขังปลา เพื่อให้ไซลอย
       
๔.เครื่องแต่งกายการจับปลาดุกทะเล  จะต้องใช้ถุงมือถักที่มีขายโดยทั่วไป  ใช้กันลื่นเวลาจับปลา ต้องสวมกางเกงขายาวและเสื้อแขนยาวที่รัดรูปและยืดได้ โดยปลายขากางเกงและปลายแขนเสื้อ จะต้องรัดข้อเท้าและข้อมือ เพื่อกันไม่ให้ปลาสวนเข้าไปในกางเกงและปลายแขนเสื้อได้ และต้องสวมหมวก และนำสวิงครอบไว้กับหมวก ชาวประมงส่วนใหญ่ใช้สวิง  ๒ อันในการจับปลา และใช้เชือกยาวประมาณ ๖ เมตร ปลายเชือกด้านหนึ่งผูกกับไม้กระดาน   และอีกด้านหนึ่งผูกกับท้ายไซ   ส่วนกลางของเชือกผูกเป็นบ่วง   สวมไว้กับสะเอวของชาวประมง


         
วิธีการจับปลาดุกทะเล
         
ลงเรือไปยังจุดหมายที่จะหาปลา   ในพื้นที่ที่มีน้ำลึกประมาณเลยหัวเข่าจนถึงระดับอก  ชาวประมงจะเตรียมตัวเปลี่ยนเครื่องแต่งกาย และเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมแล้วลงจากเรือ  ออกค้นหาจนเจอรูปลาดุกทะเล แล้วจึงดึงไม้กระดานที่ผูกไว้ที่สะเอว มาปิดรูทางเข้าของปลาดุก โดยปักไม้กระดานลงไป แล้วค้นหารูพังเหย เมื่อพบรูจะดำน้ำลงไปสำรวจโดยใช้มืออัดลงไปเบาๆ   สังเกตว่ามีแรงดันกลับมาหรือไม่  ถ้าไม่มีก็จะใช้สวิงครอบรูพังเหยไว้ กดขอบสวิงให้ปิดโดยทำแบบค่อย ๆ และค้นหารูพังเหยอีกรูที่บริเวณใกล้ ๆ เมื่อพบก็ใช้สวิงครอบไว้อีก แต่ถ้าหากสงสัยว่าน่าจะมีรูพังเหยอีกก็จะค้นหาให้แน่ใจ  เมื่อแน่ใจว่าไม่มีรูแล้ว  ก็จะกลับไปยังรูแรกที่ปิดไม้กระดานไว้ แล้วใช้เท้าถีบรูจากรูพังเหยที่  ๑ อย่างเบา ๆ ระมัดระวังใช้เท้าควานหาแพรกที่แยกไปยังรูพังเหยที่ ๒ เมื่อเจอก็จะใช้กระดานปิดแพรกไว้ และถีบแพรกของรูพังเหยที่ ๑ จนหมดจนแน่ใจว่าไม่มีปลาอยู่อีก และกลับไปสำรวจรูพังเหยที่  ๒  ใช้วิธีการแบบเดิม  ถ้าน้ำยังไม่มีแรงดันกลับแสดงว่ายังมีรูพังเหยอีก ต้องค้นหาให้เจอแล้วใช้สวิงครอบไว้ก่อน     

แต่ถ้าน้ำมีแรงดันกลับแสดงว่าเป็นรูพังเหยสุดท้ายก็จะถีบไม้กระดานไปยังรูพังเหยสุดท้ายอย่างระมัดระวัง เพราะปลาจะอยู่ในแพรกนี้  ใช้ไม้กระดานปิดรูสลับกับการถีบไปเรื่อยๆ ผู้ถีบจะได้ขึ้นผ่อนหายใจบ้าง จนปลาจะขึ้นสวิง สำรวจดูจนแน่ใจว่าปลาขึ้นสวิงหมดแล้ว จึงใช้มือด้านหนึ่งรวบถุงที่พ้นขอบสวิงขึ้นมา  มืออีกข้างดึงหางสวิงให้ตึง  แล้วค่อยๆ  ใช้มือที่รวบสวิงดึงสวิงขึ้นมา พยายามหย่อนถุงสวิงให้ปลากลับหัวมาทางปากสวิง เวลาเทปลาลงในไซจะง่าย  ถ้าไม่กลับหัว  เงี่ยงปลาจะติดตาข่ายอวน  หรือส่วนหัวยังติดอยู่กับงาเพราะเงี่ยงปลากาง  ทำให้ปลาดิ้นหนีไปได้  การเทปลาใส่ในไซจะต้องเอาขอบสวิงครอบปากไซไว้กันปลาหลุดออกไป
         
ในบางครั้งถีบรูจนถึงตัวปลาแล้ว  ปลายังไม่ขึ้นสวิง ก็ต้องจับปลาด้วยมืออย่างระมัดระวังที่สุด ใช้มือไต่หาส่วนหัวของปลาให้เจอ ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางสอดเข้าไปจับปลาที่ข้างโคนเงี่ยงของปลาทั้งสองข้าง  แล้วกดจับให้แน่น ผู้จับปลาจึงโผล่ขึ้นมาเหนือน้ำ แล้วใช้มืออีกข้างดึงไซ เข้ามานำปลาใส่ในไซ ซึ่งในกรณีที่บางรูจะมีแต่แพรกอับหรือแพรกจนไม่มีรูพังเหยขึ้น ก็จะใช้วิธีเอาไม้กระดานปิดรูแล้วถีบจนถึงตัวปลา และจับปลาด้วยมือ การจับปลาด้วยมือในแต่ละขั้นตอนจะต้องใช้ความรวดเร็ว  และระมัดระวังเป็นพิเศษ  ป้องกันไม่ให้ปลาตกใจออกจากรูไปเสียก่อน และไม่ให้เกิดอันตรายกับผู้จับเอง



ประโยชน์
         
๑.การจับปลาดุกในทะเล  เป็นการค้นหาปลาโดยใช้ภูมิปัญญาชาวบ้าน  ในการทำมาหากินเพื่อเลี้ยงชีพ ชาวประมงพื้นบ้านได้เรียนรู้ธรรมชาติของความเป็นอยู่ของปลาดุกทะเล และดัดแปลงผลิตเครื่องมือไปใช้ในการจับปลา  เพื่อนำปลาดุกทะเลไปประกอบอาหาร  หรือนำไปขายหารายได้  นับได้ว่าเป็นวิธีการจับปลาที่ชาญฉลาดอีกวิธีหนึ่ง
         
๒.ชาวประมงพื้นบ้านจะเรียนรู้ธรรมชาติของปลาดุกทะเลที่เป็นปลาที่มีพิษที่เงี่ยง โคนเงี่ยงจะมีต่อมพิษอยู่ เมื่อเงี่ยงแทงเข้าที่ส่วนใดของคน  ต่อมพิษจะขับเข้าสู่แผลทันที  ทำให้เกิดอาการเจ็บปวดมาก แผลที่โดนแทงก็จะบวมพอง หรือเงี่ยงปลาเพียงขีดขูดกับผิวหนัง ก็จะรู้สึกเจ็บปวดเช่นเดียวกัน การขับพิษของปลาดุกทะเลที่รวดเร็วมากนี้ ทำให้เป็นที่เกรงกลัวของชาวประมงมาก  แต่ชาวประมงมีทางแก้ มีภูมิปัญญาที่บอกต่อๆ กันมาว่า  หางของปลาดุกทะเลสามารถบรรเทาพิษได้ เมื่อโดนปลาดุกทะเลแทงในขณะจับ ชาวประมงจะกัดหางปลาดุกแล้วกลืนเข้าไป หางปลาจะมีรสขม แผลที่โดนแทงจะต้องระมัดระวังไม่ให้ดินหรือสิ่งสกปรกเข้าไปในบาดแผลจะทำให้เกิดการอักเสบได้ง่าย
บันทึกการเข้า




หน้า: [1]
  พิมพ์  
 
กระโดดไป: