ตำนานแม่โพสพ ฉบับชาวพัทลุง
ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 หน้า 877 กล่าวเอาไว้ว่า ?แม่โพสพ หมายถึง เทพธิดาประจำข้าว หรือเจ้าแม่แห่งข้าว? สอดคล้องกับที่ สนิท บุญฤทธิ์ ได้กล่าวเอาไว้ในหนังสือเรื่องนิทานพื้นบ้านภาคใต้ หน้า 50-57 สรุปได้ว่า ?แม่โพสพ หมายถึง หญิงสาวชาวบ้านที่ไม่ปรากฏว่านางมีกำเนิดมาจากไหน นางนั้นมีรูปร่างหน้าตาที่แจ่มใส ใจดี มากด้วยเมตตา พูดจาไพเราะเสนาะหู เป็นนางอันรักษาศีล 5 และนำพาเมล็ดพันธุ์ข้าวสาลีมาให้ปลูก เรียกนางว่า แม่โพสพ ซึ่งเป็นเจ้าแม่แห่งข้าว?
ตำนานเรื่องแม่โพสพ ฉบับชาวพัทลุงได้บอกเล่าเรื่องราวอันน่าสนใจของเจ้าแม่แห่งข้าว เอาไว้ดังนี้ กล่าวคือ นานมาแล้วมีเทพธิดาองค์หนึ่งเป็นเทพธิดาแห่งข้าวอาศัยอยู่บนสวรรค์มีความประสงค์จะให้มวลหมู่มนุษย์ทั้งหลายนี้มีข้าวกิน จึงจำแลงกายลงมาบนโลกในร่างของหญิงชราอันนำพาห่อผ้ามาด้วย ซึ่งในห่อผ้านี้เองมีเมล็ดพันธุ์ข้าวอยู่ หญิงชราเดินไปในหมู่บ้านมีแต่ผู้คนรังเกียจ จนไปพบกระท่อมเก่าๆหลังหนึ่งซึ่งมีสองผัวเมียผู้ใจบุญแต่ยากไร้ซึ่งเงินทองอาศัยให้ที่พักพิง หญิงชราซึ้งในน้ำใจของผัวเมียคู่นี้ จึงมอบห่อผ้าที่มีเมล็ดข้าวอยู่ข้างในให้ โดยบอกให้เอาเมล็ดข้าวนี้ไปโปรยลงสู่พื้นดิน เมื่อเมล็ดข้าวได้รับน้ำ ก็เกิดความชุ่มชื่น เจริญเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว ออกรวงแล้วก็สุก และนำมากินเป็นอาหารได้ หญิงชราจึงให้สองผัวเมียเอาเมล็ดพันธุ์ข้าวนี้ไปแจกจ่ายให้แก่ชาวบ้านในหมู่บ้าน แล้วบอกว่านี้คืออาหารที่ใช้กินต่อไปในภายภาคหน้า เมื่อพูดจบหญิงชราก็หายตัวไป ต่อจากนั้นเมื่อถึงเดือนหกฝนก็เริ่มตก ชาวนาก็จะแรกไถนา และทำพิธีอัญเชิญแม่โพสพลงมาเพื่อช่วยดูแลรักษาต้นข้าว ต้องมีพิธีแรกขวัญข้าว การกระทำทุกอย่างนี้ก็เพื่อตอบแทนคุณและบูชาแม่โพสพที่ให้ข้าวแก่มนุษย์กินจวบจนปัจจุบัน
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า : ผู้บริโภคข้าวเป็นอาหารทุกคนควรพึงเห็นความสำคัญและคุณค่าของธัญญาหารชนิดนี้ว่ากว่าที่จะได้มาเป็นเมล็ดข้าวสีขาวนวลนั้นชาวนาต้องลำบากยากเย็นแสนเข็นเพียงใด
คุณาพร/กิตติพร ;D
